SUAL:
Təcavüzə uğrayan milyonlarla qadın, haqsız yerə öldürülən insanlar, yaxşı insanların başlarına gələn pisliklər, döyüşlərdə əzab çəkən insanlar və daha nə qədər pisliklər. Dünyada var olan bu qədər pisliyə Allahın maneə törətməməsinin hikməti nədir? Buna görə Allaha olan inancı sarsılan bir insan haqsızdırmı?

CAVAB:
İslami baxımdan sualınıza yaxınlaşacaq olsaq, Allah insanları belə demək olarsa bir liftə mindirmiş və aşağı qatlara enməklə yuxarı qatlara çıxmaq mövzusunda seçim haqqını insanlara buraxmışdır. Yəni insan öz iradəsiylə edəcəyi seçkilərlə yaxşılıq və pislik etmə mövzusunda kəsləri sərbəst buraxmış ki, Əbu Cəhilliklərlə Əbu Bəkirlərin fərqi ortaya qoyulsun. Pislik etmək istəyənlər liftlə aşağı enməyi seçmiş, yaxşılıq etməyi seçənlərdə yuxarı çıxmağı seçmişdir. Dünyada var olan pisliklər aclıqdan ölümlər, döyüşlər, təcavüzlər insanların öz əlləriylə etdikləri üzündən yer üzündə çıxan fitnələrdir. Ancaq Allahın buna icazə verməsi onun mərhəmətli olduğu gerçəyini dəyişdirməməkdədir. Çünki Allah yaxşılıq edənlərin əməllərinin boşa getməyəcəyini söyləmiş və onlara cənnəti vəd etmiş, pislik edənlərində etdiklərinin yanına qalmayacaqlarını söyləmiş və onlara da cəhənnəmi vəd etmişdir. Nəticədə bir mükafat cəza bölünməsi etmişdir. Dünyada insanlara edilən pisliklərə mane olunmamasının da bir çox hikməti vardır. Burada sualınızın digər qisimlərini açmağa çalışaq . Dünyada çəkilən ağrıların hikməti o qədər çoxdur ki, bu hikmətlər kəslərdən kəslərə görə dəyişər. Bunlardan yalnız bir neçəsinə toxunaq.
a). “İnsanların öz işlədikləri (pisliklər) səbəbiylə quruda və dənizdə pozulma ortaya çıxmışdır. Dönmələri(ağıllanmaları) üçün Allah, etdiklərinin bəzi (pis) nəticələrini (dünyada) onlara daddıracaq. (Rum Surəsi, 41)
Bəzi insanların başlarına fəlakətlər, pisliklər gəlir. Bəlalara məruz qalar, işgəncələr görər vs. Bəzi insanlara öz əlləriylə işlədiklərinin nəticəsi olaraq Allah, bu Dünyada bu cür ağır şeyləri o kəslərə verər. Ki ayədə də ifadə edildiyi kimi, bu onların işlədikləri günahlar nəticəsi özlərinə verilmişdir olar da ağıllanarlar deyə.
b). Bəzi insanlara verilən bir sıra pisliklər də vardır ki, bu kəslər günahsız olmalarına baxmayaraq Allah tərəfindən ağır imtahanlara tutular ki hər insanın başına gələn pisliyin hər insanda fərqli bir səbəbi olduğu kimi bu yenə adamdan adama dəyişər. Allah qullarına “Sizə tərəfimizdən gələn bəlalara səbr edin ki, səbr edənlər “Biz Allahdan gəldik Allaha dönəcəyik deyərlər və o kəslərə Cənnət vardır” demişdir. Bəzi insanlara Allah dərd verər, “Mənim razılığım üçün səbr et” əmrini dinləyib dinləmədiyinə görə adamı imtahana çəkər. Xəstəliklər, şiddətə məruz qalmalar bu kəslər üçün görünüşcə çox əzab vericidir ancaq nəticələri etibarilə Allah bu kəslərə cənnəti müjdələməkdədir. Necə ki yer üzündə olan hər şey ya şəxsən gözəldir ya nəticələri etibarilə gözəldir. Alma yemək şəxsən gözəldir. Dadı qoxusu ləzzəti zövq verər və gözəldir. Ancaq məsələn pəhriz etmək nəticələri etibarilə gözəldir. Adam çətinlik çəkər ac qalar ancaq nəticəsində sağlam olar, dincliyə qovuşar. Kəslərin yaşadıqları ağrılar da nəticələri etibarilə onların yaxşılığınadır. Universitet imtahanına hazırlanan bir adam, bir il çəkəcəyi çətinliyə səbr edib çətinliyin mükafatı olaraq ömürü boyunca rahatlayacağı kimi, ömüründə bəlkə illər tərəfindən çəkəcəyi çətinliklərə səbr edən adam, həm günahlarına kəffarə olaraq həm də səbrinin mükafatı olaraq axirət həyatında sonsuza qədər rahatlayacaq.
Çünki İslam dünyasına nə qədər xidmət etmiş böyük alim, övliya varsa hamısının həyatı dərd kədər çətinlik və çətinlik içərisində keçmişdir. Bunlardan da kənar ən böyük çətinlik və ağrıları Peyğəmbərlər çəkmişdir. Ateist fəlsəfənin iddia etdiyi şey dünyada var olan pisliklərdən yola çıxaraq Allahın varlığını inkar etməkdir. Dünyada var olan pisliklərdən ötəri insanların Allaha olan inancları azalacaq olsaydı ən başda Peyğəmbərimiz(sav) inancı azalardı. Demək ki, var olan bu ağrılara Allah tərəfindən icazə verilməsi Peyğəmbərlərin inanclarını zərrə azaltmırsa, bu ağrıların lazımlılığı, bir almanın daha ləzzətli və yetkin hala gəlməsi üçün Günəşdə daha çox bişməsi lazım olduğu kimidir.
Allah qatında bu dünyanın(dünya zövq və səfalarının) ağcaqanad qanadı qədər qiyməti yoxdur. Dünyada az bir ömür sürəcək bir insanın çəkəcəyi ağrılar, Allah qatında həqiqi qiymətli olan Cənnət üçün bir viza funksiyası yerinə yetirirsə, o ağrılara buraxaq Allahın mane olmamasını Allahın bu ağrıları verməsini belə istəməyimiz lazımdır. İmtahanın təbiətidir ki, xoşuna gələn şeylər qədər xoşuna gəlməyən şeylər də olar. Bir müəllim imtahan edəcəkkən “İstədiyiniz sualdan başlayın kimi xoşuna gələn icazələr verdiyi kimi, köçürmək qadağandır kimi xoşuna gəlməyən şeylərdə olar”. Bu imtahanın təbiətində vardır. Zülm, bir başqasının mülkündə haqsız yerə qənaətdə olar, şəklində təsvir edilər. Demək adamın öz mülkündə tədbir və qənaəti zülm əhatəsinə girmir. Hər şey Allahın mülküdür, O da mülkündə dilədiyi kimi tədbir və qənaət edər. Elə isə Allahın mülkündən olan insanın etiraz və şikayətə haqqı yoxdur.