qaraouiyine

İslamın həyat verən mesajlarını anlayan və buyurduqlarını yerinə yetirən müsəlmanlar insanlığa çox önəmli müəssisələr hədiyyə etmişdirlər.İngiltərənin Leeds Universitetində müəllimlik edən, Samilər barədə araşdırmalar aparan M.R.Y. Ebied ilə Ərəblər barədə araşdırmalar aparan M.J.L. Young bu xüsusdakı bəyanlarını belə açıqlayırlar:

“Orta əsrlər, modern dünyaya üç mühüm müəssisə verdi: Xəstəxana, Rəsədxana və Universitet. Çoxdan bilirik ki, bunlardan ikisi İslam Mədəniyyətindən dünyaya intiqal etmişdir. Bir çox astronomik alətlər, yunanlılar tərəfindən icad edilsə də, Rəsədxana müsəlman xəlifələrin, bir başqa deyişlə İslam Peyğəmbərinin təqibçilərinin himayəsində daimi bir müəssisə halını almışdır..”

(Les Arabes ont-ils invente I Universite? In le Monde de I Education , No 20.September 1976, pp 41-42)

Qərbli elm adamlarının burada rəsədxana və xəstəxananı müsəlmanlardan öyrəndiklərini etiraf etmələrinə baxmayaraq, universiteti söyləməmələri qəribədir. Ancaq tarixən sabit bir həqiqət var ki, universitet də İslamın insanlığa bir hədiyyəsidir.

Necə?

Qərbli tədqiqatçıların təsbitlərinə görə özlərində qurulan ilk Universitet, İtaliyanın şimalında “Qızıl Şəhər” deyilən Boloniya şəhərindədir. Tarixi isə 1088-ci ildir. Ancaq üzərini örtə bilmədikləri həqiqətə görə Əndəlus Əməvi Dövləti1, Miladi 859-cu ildə yəni Avropada qurulan ilk Universitetdən tam 229 il öncə Mərakeşin Fez (Fəs) şəhərində Qaraviyyin Universitetini qurmuşdu. Avropa hələ dünyanın düz olduğunu mübahisə edərək, yuvarlaq olduğunu söyləyənləri həbs edib, hətta öldürərkən Əndəlus Universitetlərində tələbələr yer kürəsinin rəsimlərini çəkməyə başlamışlardı. 859-cu ildən çox deyil, 25-30 il sonrasında Qurtuba, Fez, Qaraviyyində Universitet sayı 28-ə çatmışdı. İllərlə Avropa kralları və dövlət adamları müalicə olmaq üçün Qurtuba Universitetinin Tibb Fakultəsinə gələrdilər.

(Hitti, Philip K, Siyasi və Mədəni İslam Tarixi, s-790)
Dipnot:

Müsəlmanların bu günkü İspaniya və Portuqaliyada qurduqları dövlət (Miladi 756-1031`ci illər)
Paylaşın xeyirə vəsilə olun.. “Xeyirə vəsilə olan, xeyiri edən kimidir.” (Tirmizi)

Mənbə: http://gencmuslim.net